Książki

Dlaczego Twoje dziecko czyta Pottera?

Harry Potter to jedna z tych postaci, które obrastają już legendą. W kinach aktualnie można oglądać drugą część ekranizacji ostatniego tomu przygód młodego czarodzieja i jego przyjaciół. Ich perypetie „zaklęte" w książce budzą zachwyt, ale również kontrowersje.

Wykreowana przez J. K. Rowling postać Harry'ego stała się fenomenem ostatniej dekady. Nie można jej nie znać. Harry'ego Pottera czytają wszyscy. Dorośli i dzieci. Co sprawia, że jego przygody są tak interesujące, a młodzi ludzie wolą czytać Harry'ego niż grać na komputerze? Mariusz, 16-letni uczeń gimnazjum, opowiada:
- Harry'ego Pottera dała mi siostra. Pamiętam, że miałem wtedy jakieś dziesięć, może jedenaście lat i czytałem pierwszy tom. Co mnie zachwyciło? Przede wszystkim to, że Harry był podobnie jak ja zaniedbywany przez rodzinę. Aż nagle przyszedł list z Hogwartu i dowiedział się, że jest słynnym dzieckiem w świecie czarodziejów. Chciałem być taki sam. Mariusz wspomina też, że ksiązki o Harrym były po prostu dużo ciekawsze niż szkolne lektury, i to dzięki Harry'emu polubił czytanie. Dodaje jeszcze: - Teraz, kiedy jestem starszy, mogę powiedzieć, że wychowywałem się razem z tymi książkami. Coś się skończyło. Szkoda, że to już koniec.
Istotnie, podczas lektury książki zachodzi mechanizm identyfikacji. Dziewczynki chcą być jak Hermiona - piękne i inteligentne, a chłopcy pragną utożsamić się z Harrym, który wychowywany przez wuja i ciotkę i mieszkający w komórce pod schodami nagle staje się słynnym czarodziejem i świetnie gra w quidditcha. Wiele dzieci dobrze zna położenie Rona, jednego z wielu dzieci biednych Weasleyów, niczym nie wyróżniającego się chłopca. Tym, co przyciąga dorosłych do przygód Harry'ego jest przemożna chęć powrotu do czasów dzieciństwa. Kolejne tomy Harry'ego Pottera pokazują, jak bohater zmienia się w miarę upływu czasu: staje się  dzielniejszy i dojrzalszy. Marta, 17-letnia licealistka, mówi: - Mogę powiedzieć, że skoro skończył się Harry, to skończyło się także moje dzieciństwo. Czytając kolejne tomy, myślę, że dorastałam razem z nim.

Mugole i magicy

Książki o Harrym Potterze przyciągają nie tylko fabułą. Autorka zastosowała wiele zabiegów, które sprawiają, że coraz więcej ludzi sięga po jej książki. I to niejednokrotnie. Seria jest połączeniem literatury przygodowej z fantastyką, powieścią o dojrzewaniu i baśnią. Taka - wydawać by się mogło - mieszanka wybuchowa daje świetną kombinację. Powieści o młodym czarodzieju są osadzone w świecie zupełnie innym niż nasz, gdzie magia miesza się z rzeczywistością, a jednocześnie takim, gdzie mugole (czyli ludzie niemający nic wspólnego z magią) żyją obok czarodziejów. Dla każdego dziecka atrakcyjny jest baśniowy świat, pełen chochlików, skrzatów domowych, smoków, jednorożców i pająków, w którym można przemieszczać się w dowolne miejsce za pomocą proszku Fiuu albo zaczarowanej miotły. Nie jest to świat ani lepszy, ani gorszy: jest po prostu odmienny od naszego. Dzieci utożsamiają się z mugolami, ponieważ same nie mają magicznych zdolności i wierzą, że gdzieś obok żyją czarodzieje. Język powieści jest łatwy do zrozumienia (ale nie aż tak, aby móc posądzić J.K. Rowling o płytkość) i każda postać ma charakterystyczny dla siebie styl wypowiedzi - na przykład Hagrid i jego „Cholibka!". Innym językiem posługują się Ron, Hermiona i Harry między sobą, a inny towarzyszy lekcjom. Lektura książki dostarcza nam wielu neologizmów, stworzonych przez autorkę. Na przykład „ponurak" to utworzona przez fusy po kawie wróżba śmierci, a „dementor" -  wysysający z ludzkich serc dobre wspomnienia strażnik strasznego więzienia dla czarodziejów, Azkabanu. Z kolei wszystkie zaklęcia używane przez czarodziejów formułowane są w uniwersalnym języku łacińskim.



Miłość i przyjaźń w Hogwarcie

Chociaż świat czarodziejów jest inny niż nasz, opiera się na tych samych wartościach. Miłość, przyjaźń i solidarność zostały  wyeksponowane silniej niż w innych znanych, „niemagicznych" książkach dla dzieci. Powieści o Harrym Potterze nie są tak mroczne jak na przykład książki Tolkiena, a przez to bardziej przystępne. Kiedy w pierwszym tomie Harry wraz z przyjaciółmi wyruszają na poszukiwanie Kamienia Filozoficznego, są gotowi oddać życie za siebie nawzajem. Podobnie dzieje się, kiedy w drugiej części szukają Komnaty Tajemnic. Są solidarni, kiedy niesprawiedliwie posądza się Harry'ego o współpracę z czarnoksiężnikiem Voldemortem. To właśnie on jest winien śmierci rodziców Pottera i jest sprawcą tak wielkiej sławy, jaka okryła Harry'ego. Voldemort nie mógł zabić chłopca, ponieważ matka oddała za niego swoje życie. To właśnie miłość matki do dziecka jest siłą, która łamie najpotężniejsze zaklęcie śmierci i której „Ten, Którego Imienia Nie Wolno Wymawiać" nie może zrozumieć. Powieści o Harrym Potterze to także studium ludzkich charakterów. Każda postać , posiada własne słabości, z którymi musi się zmierzyć. Czarodzieje kochają się i nienawidzą, chorują. Poza swoimi magicznymi zdolnościami są zwykłymi ludźmi.

Rozprawa z mitami

Na temat książek o Harrym Potterze powstało wiele, notabene niesprawiedliwych, mitów. Co ciekawe, ich ilość wzrasta wraz z popularnością książek.  Największą liczbę kontrowersji Harry Potter budzi w środowiskach radykalnych chrześcijan. Serii autorstwa Joanne Rowling zarzucano, że promuje u dzieci magię, a nawet satanizm. Argumentem jest tutaj tworzenie magicznych mikstur, hodowla roślin albo używanie symboli i wróżb charakterystycznych dla satanistów albo pogan. Zdaniem tychże środowisk, w książkach nie ma mowy o świętach katolickich ani o Bogu czy jakiejkolwiek innej „sile wyższej". Tymczasem uczniowie Hogwartu wyjeżdżają na święta do domu i jest to najbardziej wyczekiwany czas w roku, wspólnie organizują Wigilię i obdarowują się prezentami. Magia w wykreowanym świecie czarodziejów nie oznacza, że jest tam najwyższą siłą, a jedynie elementem rzeczywistości. Bohaterowie muszą sami podejmować decyzje i zdać się na własne myślenie. Bardzo rozsądną postacią jest Hermiona, która dostrzega, że przepowiadanie przyszłości, chiromancja albo numerologia są niebezpieczne i niepotrzebne.

Potter i papież

W 2003 roku papież Benedykt XVI, będąc jeszcze kardynałem, prowadził korespondencję z zajmującą się badaniem serii o Harrym Potterze i krytycznie wobec niej nastawioną Gabriele Kuby. Kuby, autorka książki „Harry Potter - dobry czy zły?" sądzi, że książki te nie pozwalają młodym ludziom rozwinąć zmysłu rozróżniania dobra i zła i szkodzą ich relacji z Bogiem, a także „ (...) rozkładają chrześcijaństwo w duszy człowieka, zanim mogło ono w ogóle wyrosnąć.". Łatwo odeprzeć te zarzuty, ponieważ książki te promują wartości takie jak rodzina, odwaga, przyjaźń. Te same wartości promuje religia. To właśnie miłość matki do Harry'ego uchroniła go przed śmiercią, a przyjaciele pomagają mu w trudnościach. Świat czarodziejów jest wyraźnie podzielony na świat dobrej magii i świat czarnoksiężników na czele z Lordem Voldemortem, którzy chcą zawładnąć światem. Szwajcarski duchowny Niklaus Pfluger powiedział, że „Nie ma najmniejszej wątpliwości, iż mamy tutaj do czynienia z prawdziwym "praniem mózgu.". Czy jednak podobnego „prania mózgu" nie fundują dzieciom książki Tolkiena albo utrzymane w atmosferze czarów powieści Edith Nesbit? Innym absurdalnym zarzutem jest to, że na 666 stronie w polskim wydaniu czwartego tomu pt. „Harry Potter i Czara Ognia" można znaleźć zaklęcie śmierci. Łatwo się domyślić, że minimalna zmiana rozmiaru czcionki zapobiegłaby podobnym skojarzeniom. Stanowisko Kościoła Katolickiego wobec książek o Harrym nie jest jednolite. Istnieją duchowni, którzy zajmują neutralne stanowisko albo wręcz chwalą serię przygód młodego czarodzieja.
Sekretarz Europejskiej Konferencji Biskupów, Peter Fleetwood, powiedział w rozmowie z dziennikarzami Radia Watykańskiego, że powieść jego zdaniem Joanne K. Rowling nie jest tak niebezpieczna jak w opinii innych księży. Odpiera zarzut, że książki nie pozwalają odróżnić dobra od zła. Jedno jest pewne: Harry Potter to ikona kultury i światowy fenomen. To dzięki niemu dzieci na całym świecie sięgnęły do książek, odrywając oczy od ekranu komputera. „Harry Potter" to często jedna z lektur omawianych w szkole podstawowej. Nie można zarzucać mu odsuwania dzieci od wiary tylko dlatego, że nie porusza szerzej tej tematyki. Magia w świecie czarodziejów to tylko otoczka. Istnieją tam prawdziwe problemy, przyjaźnie i miłość. Książki o młodym magu i jego przyjaciołach są ciekawe, atrakcyjne i idą z duchem czasu. To sprawia, że nie warto bać się niesprawiedliwych uprzedzeń, a przeciwnie - kupić/ wypożyczyć z biblioteki dziecku pierwszy tom i samemu sprawdzić, czy będzie chciało dorastać razem z Harrym.

Aleksandra Rzeszowska

Oglądany: 9849
Najczęściej ogladane

 
Nauka i zabawa
Zwierzęta świata


Kolorowa farma


Wycieczka do zoo