Rodzina

Samodzielność niepełnosprawnych

W Polsce żyje wiele osób z różnymi rodzajami upośledzenia umysłowego, które powodują zmniejszoną sprawność intelektualną. Jak wygląda ich życie codzienne i jakich trudności doświadczają, gdy opuszczą mury szkół specjalnych?

O sytuacji uczniów z rozpoznanym upośledzeniem umysłowym najwięcej wiedzą rodzice i ludzie, którzy z nimi pracują, a więc nauczyciele i wychowawcy. Osoby niepełnosprawne intelektualnie najczęściej trafiają do szkół specjalnych. Pedagog specjalny jednej ze szkół w województwie wielkopolskim tak wypowiada się o swoich wychowankach:
-Wykonują swoją pracę z dużym zaangażowaniem, z oddaniem,  bardzo starannie, choć każdy z nich pracuje w nieco innym tempie. Mają poczucie, ze to, co robią jest ważne, że jest oceniane i doceniane
Czy ich wysiłek jest doceniany i przekłada się na szanse na rynku pracy?
- Jeśli chodzi o naszych absolwentów- tym bardziej zaradnym się udało, innym nie. Sytuacja tych osób nie jest najlepsza. Wiemy jak funkcjonuje rynek pracy dla osób pełnosprawnych. Można sobie wyobrazić, że absolwenci szkół specjalnych są w gorszej sytuacji, bo ograniczenia, które są ich udziałem, stawiają ich w nienajlepszej pozycji,  są przecież mniej zaradni życiowo.Natomiast osoby z niepełnosprawnością intelektualną umiarkowaną - najczęściej  nie radzą sobie w ogóle. Mamy za mało Zakładów Pracy Chronionej. Nieliczne firmy uzyskały dotacje z Unii Europejskiej i zatrudniają osoby niepełnosprawne intelektualnie, ale jest ich mało. Najgorsza sytuacja jest w małych miasteczkach i na wsiach. - dodaje pedagog

Jak sobie radzą rodziny?

O zdanie na temat sytuacji dorosłych już dzieci, ale niepełnosprawnych intelektualnie zapytałam kilkoro ich rodziców. 40-letnia Danuta z Torunia opowiada:
- To nieprawda, że moje dziecko jest niezaradne życiowo. Dużo zależy od podejścia rodziców i współpracy z nauczycielami. Moja córka ma w tej chwili szesnaście lat i widzę, że większość czynności sprawia jej duży problem, mimo że ma stwierdzone tylko upośledzenie w stopniu lekkim. Ale ani ja, ani żaden inny członek rodziny nie stosujemy wobec niej taryfy ulgowej. Pomagamy, kiedy trzeba, ale jesteśmy konsekwentni i to naprawdę przynosi efekty.. Pola (tak ma na imię) naprawdę chce się uczyć i nie chce odstawać od swoichzdrowych rówieśników. Nie poddaje się i wie, że to wymaga ciężkiej pracy.
- Wspólnie robimy sałatki, sprzątamy dom, opiekujemy się psem, jeździmy na lekcje jazdy konnej, a konkretnie hipoterapii. Moja córka chce zostać fryzjerką, widzę, że ma zdolności manualne. Wierzę, że jej się to
 

Wybór ścieżki życiowej

W większości szkół dla zdrowych uczniów w Polsce osiemnastolatkowie piszą maturę i idą na studia, bądź zdają egzaminy zawodowe kończące się uzyskaniem tytułu technika. Jak to wygląda w przypadku osób, które nie mają pełnej sprawności umysłowej? Wspomniana wcześniej pedagog widzi sprawę w następujący sposób:
- Niepełnosprawność intelektualna tych osób nie daje im wielu możliwości wyboru zawodu. Szkoła przysposabiająca do pracy przysposabia ich do pracy np. w charakterze kucharza małej gastronomii, choć tak naprawdę ważne jest to, by wyposażyć ich w podstawowe umiejętności życia codziennego, w zakresie samoobsługi, by maksymalnie (na tyle, na ile to możliwe) mogli samodzielnie funkcjonować w społeczeństwie, by do takiego funkcjonowania przywrócić ich społeczeństwu. Oprócz zajęć w kuchni, gdzie pod okiem nauczyciela gotują, pieką, uczą się przygotowywania kanapek, uczą się także szycia.. Uczeń zostaje wyposażony w umiejętności, które mogą być wykorzystane w zatrudnieniu chronionym lub wspomaganym.
- W lepszej sytuacji sa uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną lekką. Po ukończeniu gimnazjum mogą kontynuować naukę w szkole zawodowej, która umożliwia im później wykonywanie zawodów: fryzjer, pracownik hotelowy, stolarz, introligator, cukiernik, piekarz... Przy podjęciu decyzji związanej z wyborem zawodu pomagają im - jeśli to możliwe - rodzice, wychowawcy, pedagog szkolny, szkolny doradca zawodow. Osoby prowadzące orientację zawodową w szkołach specjalnych, nie podają osobom niepełnosprawnym ścisłych poleceń i wskazań, nie wyręczają tych osób, ale aktywizują, wzmacniają je i ukierunkowują tak, aby same mogły podejmować trafne decyzje zawodowe. Szkoła daje uczniom możliwość poznania różnych zawodów, organizując m. in. wycieczki na targi edukacyjne, dni otwarte szkół zawodowych oraz wprowadzając poradnictwo zawodowe od wczesnych lat kształcenia.
Wybór zawodu dla nich jest często trudny ze względu na wiele przeciwwskazań do wykonania określonego zawodu. Nie wszystkie są dla nich dostępne - trzeba wskazać im te, które mogą wykonywać, biorąc pod uwagę różne ograniczenia (zdrowotne,intelektualne czy predyspozycje psychiczne). Każdy człowiek, również dotknięty upośledzeniem umysłowym, ma określone zainteresowania i zamiłowania, którymi może się wykazać w pracy zawodowej.
Dobrą ilustracją do tego stwierdzenia jest przytoczony poniżej przykład Poli oraz 30-letniej Gabrieli z małej miejscowości w województwie wielkopolskim, której matka również chce zachować anonimowość:
- Moja córka ma stwierdzoną niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym. Wiele codziennych czynności jest dla niej trudnych. Mieszka ze mną i moim mężem w małym mieszkaniu w domu wielorodzinnym na wsi. Jako młoda dziewczyna musiała zmagać się z wieloma trudnościami. Musiała dojeżdżać codziennie do szkoły specjalnej prowadzonej przez lokalną fundację. Uczęszczała na warsztaty terapii zajęciowej, na których nauczyła się robić piękne ręczne wyroby, jak na przykład dekoracje świąteczne, stroiki, pamiątki ślubu czy chrztu, księgi z życzeniami.". Jej prace są chętnie kupowane przez tutejszych mieszkańców, a przy tym niedrogie jak na rękodzieło:
- Gabrysia ma dzięki temu pieniądze na drobne wydatki i nawet pomaga nam finansowo. To, co robi, sprawia jej dużą przyjemność.

Skazani na... powrót do domu

Przytoczone powyżej przykłady są bardzo optymistyczne. Niestety, wiele osób, o których mowa w tym tekście, nie ma szans na normalne życie. Ci, którzy są mało zaradni bądź nie są w stanie pokonać trudności, jakie niesie za sobą upośledzenie umysłowe, są skazani na powrót do rodzinnego domu i życie na utrzymaniu rodziców, którzy przecież nie będą mieli sił wiecznie. Przywracanie społeczeństwu osób niepełnosprawnych intelektualnie polega właśnie na wyuczeniu ich czynności, które umożliwią im w miarę sprawne funkcjonowanie przy nieznacznej pomocy osób trzecich, bo takiej będą, niestety zawsze potrzebowali. Choć dzisiaj osoba niepełnosprawna umysłowo prawnie objęta jest wszechstronną opieką, podejmuje obowiązki szkolne, jest przygotowana do podejmowania różnych funkcji społecznych i nie budzi jak kiedyś niezdrowej ciekawości, to jednak jej obecność w społeczeństwie uzależniona jest zawsze od osób zdrowych.

Zdrowi w społeczeństwie

To, co większości ludzi wydaje się być w zasięgu ręki, dla niepełnosprawnych (i fizycznie, i intelektualnie) jest często nieosiągalne. Rodzinom takich osób pozostaje nadzieja i ustawiczna walka o dobro ich dzieci, a także optymizm i pozytywne nastawienie. Wie o tym mama 10-letniego Wiktora, 37-letnia Magda z Tych:
- Mój syn ma zespół Downa. Kiedy był młodszy, inne dzieci wyśmiewały się z niego, dorośli kręcili głową z wyrazem współczucia, a lekarz prowadzący ciążę zapytał, czy nie chciałabym jej usunąć. Nigdy nie było łatwo. Ale dzięki pomocy mojej i męża syn jest w stanie dobrze sobie radzić w życiu codziennym. Dostosowujemy wymagania do jego możliwości. Spędzamy razem dużo czasu, a Wiktor zaczyna czerpać przyjemność ze spotkań z innymi dziećmi, które są już w stanie zaakceptować jego chorobę. Pomimo wielu trudności jestem z niego dumna. Uśmiech mojego syna jest najcenniejszą rzeczą, jaką mogę dostać - dzięki niemu spojrzałam na otoczenie z innej perspektywy. Nie będzie kłamstwem, jeśli powiem, że to mój syn nauczył mnie więcej niż ja jego.
Warto mieć świadomość, że niepełnosprawni to spory odsetek społeczeństwa. Dane spisu powszechnego z 2002 r. wykazały, że co czwarta polska rodzina ma co najmniej jedno niepełnosprawne dziecko w wieku 16 lat lub mniejszym. Co siódmy mieszkaniec Polski  to osoba niepełnosprawna. Niepełnosprawność intelektualna jest reprezentowana przez najliczniejszą grupę dzieci i młodzieży. Dotyczy ona 60 - 70% wszystkich niepełnosprawnych osób w Polsce, których liczba w naszym kraju wynosi 5 milionów.Wśród upośledzonych umysłowo jedna dziesiąta to osoby z zespołem Downa.  75% osób z zespołem Downa jest upośledzonych w stopniu głębszym (umiarkowanym i znacznym), 20% w stopniu głębokim i tylko 5% w stopniu lekkim. Osoby niepełnosprawne wykonują zawody będące w granicach ich możliwości, jak piekarz, ogrodnik, zatrudniają się także jako osoby sprzątające czy pomoce kuchenne. niemniej jednak wciąż takich osób jest mało, a ogromna rzesza niepełnosprawnych bezrobotnych powiększa się

Oglądany: 9276
Najczęściej ogladane

 
Nauka i zabawa
Zwierzęta świata


Kolorowa farma


Wycieczka do zoo